Artikel BODYTALK

Netjes gesplit

Een echtscheiding is geen drama voor de kinderen wanneer de partners hun verantwoordelijkheid voor het ouderschap gezamenlijk blijven opnemen. Vandaag kan je leren hoe je dat aanpakt.

Na publicatie van de resultaten van het Vlaamse scheidingsonderzoek (1) zetten veel media de problemen van kinderen uit gebroken gezinnen dik in de verf: ze roken meer cannabis, ze kampen vaker met schoolproblemen, ze spijbelen als geen ander, ze stellen vaker crimineel gedrag en ze hebben zelf meer moeite met relaties. “Horrorverhalen voor grootouders die hun kinderen verwikkeld zien in een echtscheiding en zich zorgen maken om hun kleinkinderen”, zegt Anne De Keyser, kinderpsychologe en medestichter van de eerste Vlaamse Scheidingsschool (2). “Maar ook onnodig culpabiliserend voor ouders die hun huwelijk schipbreuk zien lijden en emotioneel door een moeilijke periode gaan.”

Sluimerende conflicten
In werkelijkheid hebben kinderen minder problemen met de scheiding op zich, maar veeleer met de conflicten tussen hun ouders. Kinderen die opgroeien in kerngezinnen waarin chronisch problemen sluimeren, lijden op dezelfde manier als een kind dat geconfronteerd wordt met de ruzies in een echtscheidingssituatie. “Dat mama en papa apart gaan wonen, vinden kinderen eigenlijk niet zo erg,” zegt Anne De Keyser, “Veel erger is het wanneer mama negatieve opmerkingen blijft maken over papa. Of wanneer je als kind het gevoel hebt dat je niet vrijuit mag vertellen wat je bij de andere ouder allemaal beleefd hebt. Conflictueus gedrag tussen partners is een zware last voor een kind dat beide ouders graag ziet,” benadrukt de kinderpsychologe. “Ex-partners beseffen dat veel te weinig.”

Tijdens een scheiding zijn ouders minder betrokken bij hun kinderen: ze hebben energie nodig om zichzelf overeind te houden. Nadien blijft in veel gevallen een onderhuidse wrevel bestaan tegenover de ex. Vooral dat knagend ongenoegen hypothekeert de toekomst van kinderen uit gebroken gezinnen.

Praktisch
In 2008 beslisten Anne De Keyser en Diana Evers, beide uit het Leuvense en beroepshalve met echtscheiding en de gevolgen ervan bezig, een ‘Scheidingsschool’ te stichten. “Beslissen om uit elkaar te gaan, maar blijven samenwerken voor de kinderen, is geen gemakkelijke maar ook geen onmogelijke opgave”, zegt Anne De Keyser. “Je kan het leren.”

Of je nu pas beslist hebt om te scheiden, nog twijfels hebt of al jaren verwikkeld bent in een vechtscheiding: deze ‘school’ biedt praktische informatie en steun in de vorm van een reeks lezingen van experts waarin de diverse aspecten van scheiden aan bod komen en de deelnemers de mogelijkheid geboden wordt vragen te stellen. Informatie helpt de juiste keuzes maken. Concreet helpen de infosessies je wegwijs maken in de wetgeving, de emoties en de beleving van partners en kinderen bij (echt)scheiding. Deelname is goedkoop (5 euro per sessie) en desgewenst anoniem (sommige deelnemers volgen de sessies in een andere stad). De scheidingsschool mag dan ontstaan zijn in Leuven, ondertussen doen zowat alle Vlaamse provincies mee en worden de laagdrempelige en toegankelijke voordrachten in heel Vlaanderen georganiseerd (programma op de website (2)).

Leergroepen
In Vlaams-Brabant subsidieert de provincie de scheidingsschool. “Dat creëert nieuwe mogelijkheden, zoals het oprichten van leergroepen,” zegt een gedreven Anne De Keyser: “In leergroepen brengen we ervaringsdeskundigen samen, ze kunnen van elkaar leren en praktische tips uitwisselen.” Een soort lotgenotencontact rond diverse aspecten van echtscheiding, waaronder emotionele verwerking, grootouders, nieuw samengestelde gezinnen en bemiddelen. Op 7 april werkt de scheidingsschool mee aan het symposium ‘scheiden en verbinden’, over verbindend werken met ouders en kinderen bij (echt)scheiding. Bij het ter perse gaan van dit nummer bleek de inschrijving voor deze informatiedag reeds volzet. De grote nood aan informatie bewijst ook dat er nog veel onwetendheid is, maar dat gescheiden en scheidende ouders beseffen dat hun kinderen lijden. De meeste zijn bereid om daarin bij te sturen en hun verantwoordelijkheid op te nemen. Alleen hebben ze hulp nodig om uit de loopgraven te komen.

Lucht geven aan wrevel
De Scheidingsschool biedt geen individuele hulp. “Wie dat wenst, wordt doorverwezen naar een bemiddelaar en/of therapeut,” zegt Anne De Keyser. De Keyser zelf werkt als kindertherapeute samen met gezinssociologe Diana Evers, tevens erkend bemiddelaar voor koppels in conflictsituaties (3). Terwijl Evers de gesprekken voert met ouders of (ex-)partners, buigt kinderpsychologe De Keyser zich over het lot van de kinderen. “We werken beide vanuit een contextuele visie,” benadrukt ze. Contextuele hulpverlening houdt rekening met alle betrokkenen in het conflict die rechtstreeks door de hulpverlening beïnvloed worden, onafhankelijk van wie de stap naar de therapeut gezet heeft. Bij een echtscheiding gaat het altijd om twee (ex)partners, de kinderen en eventueel de grootouders. “Als we er in slagen ouders en/of kinderen met elkaar in gesprek te brengen, staan we steeds weer versteld van de creatieve oplossingen die ze zelf bedenken!” klinkt het enthousiast. Iedereen vaart wel bij constructieve gesprekken, niet alleen de kinderen. Ook ouders raken moe-gestreden, in het bijzonder na jarenlange vechtscheidingen. “Ouders voelen zich vaak al opgelucht zodra ze de onderhuidse wrevel kunnen uitspreken.”

Open lijn
Kinderen kunnen van heel jonge leeftijd bij een bemiddelingsgesprek betrokken worden. “Dat betekent niet dat het aan hen is om te beslissen wanneer ze bij welke ouder verblijven, maar wel dat ze hun visie kunnen geven en dat er naar hen geluisterd wordt. Als kinderen merken dat beide ouders trachten overeen te komen in wat het beste is voor de kroost,voelen ze zich opnieuw veilig. Die geborgenheid is essentieel voor hun toekomst. Nog iets dat Anne De Keyser wil meegeven: “Ouders lijken te denken dat beslissingen over een verblijfsregeling definitief zijn, terwijl die in de loop der jaren kunnen aangepast worden wanneer de omstandigheden veranderen, net zoals in een gezin. Daarvoor moet je wel de communicatie in stand houden.”
(1) www.scheidinginvlaanderen.be
(2) www.descheidingsschool.be
(3) www.harabemiddeling.be

Familiale bemiddeling
Bemiddeling is een proces waarbij een bemiddelaar helpt om meningsconflicten tussen diverse partijen op te lossen. Een bemiddelaar is altijd onpartijdig, heeft geen beslissingsbevoegdheid en moet door alle partijen aanvaard worden. Het doel van bemiddeling bij (echt)scheiding is om los van de rechtbank te komen tot een oplossing over een verblijfsregel voor de kinderen, onroerend goed, geld, en andere zaken. Bemiddeling is geen therapie. Een bemiddelaar weet hoe hij mensen kan stimuleren tot zelfsturing en zelfverantwoordelijkheid om conflicten op te lossen.

Wie beroep wil doen op bemiddeling bij echtscheiding, gaat best te rade bij een erkend bemiddelaar. Die laatste moet aan een aantal strenge criteria voldoen (4) en wordt vervolgens erkend na goedkeuring door de federale bemiddelingscommissie van de overheidsdienst Justitie. Omdat veel mensen niet goed vertrouwd zijn met het fenomeen, werd de vzw Bemiddeling opgericht, die heel toegankelijke informatie verstrekt. Op de website van de vzw (5) vind je ook snel een erkende bemiddelaar in je buurt.

(5) www.bemiddelingvzw.be